Vrijheid – De vijftig Nederlandse kunstwerken vanaf 1968

 

Deze tentoonstelling heeft twee aspecten: de getoonde kunst heeft een link met het begrip vrijheid èn het getoonde kunstwerk behoort tot één van de vijftig meest bepalende kunstwerken gemaakt door een Nederlandse kunstenaar in de afgelopen vijftig jaar.

Kunstcriticus Hans den Hartog Jager (1968) heeft deze tentoonstelling samengesteld. Het thema vrijheid is ontstaan omdat Den Hartog Jager een groot verschil ziet tussen het beleven van de vrijheid vijftig jaar geleden en de vrijheid die wij nu ervaren. Vijftig jaar geleden werd vrijheid een belangrijk issue in de Nederlandse maatschappij.  Vrijheid werd de basis van het nieuwe leven. Hippies namen afscheid van onze benauwende cultuur van de vijftiger jaren.  Het idee was dat “alles kon”. Er kwam weerstand tegen gezag. Tegenwoordig beschouwen wij vrijheid als ons cultuurgoed en zijn wij bang dat wij deze verworvenheid kwijtraken. Wij voelen ons daarin kwetsbaar. Onze vrijheid zien wij nu als een authentieke Nederlandse waarde die wij soms te krampachtig bewaken. Is het begrip vrijheid daardoor actueler dan ooit? Nee, dat denk ik niet. Streven naar vrijheid is van alle tijden en van alle mensen. Maar als je het begrip vrijheid over een periode van vijftig jaar wilt bekijken dan is er zeker een tegenstelling zichtbaar.

Den Hartog Jager heeft met zijn keuzes de lat hoog gelegd. Het eerste aspect: vrijheid is namelijk een subjectief begrip.  Wat voor de één de ultieme vrijheid is, is dat niet voor een ander. Hoe vertaalt zich het begrip vrijheid in kunst? Volgens hem zet kunst luiken open die de mens nieuwe perspectieven bieden,  die ten grondslag liggen aan vrijheid.

Een tweede aspect in deze tentoonstelling is dat de getoonde kunstwerken de meest toonaangevende werken zijn die de afgelopen vijftig jaar door Nederlandse kunstenaars zijn gemaakt. Dat is een tweede uitdaging want hoe bepaal je dat een kunstwerk bij de vijftig meest bepalende kunstwerken behoort?  Wat is het mooiste, indrukwekkendste, iconische? Ook dat is subjectief. Den Hartog Jager ging bij zijn keuze uit van de vragen: wie zijn de belangrijkste kunstenaars, wat zijn de werken die iedereen kent en wat roept emotie op?  Het is onvermijdelijk dat er belangrijke Nederlandse kunstwerken ontbreken maar deze selectie is nu eenmaal de keuze van de samensteller.

Heel nieuwgierig ging ik naar de voorstelling. Vrijheid is zeker een thema in enkele geselecteerde werken. Bij binnenkomst treft je een foto van Gert-Jan Kocken aan. Deze geeft heel expliciet het thema vrijheid weer. De foto toont de atoombomaanval op Hiroshima van 6 augustus 1945. Een andere verwijzing naar vrijheid is de videopresentatie van Arnout Mik: “Raw Footage”. Hij toont beelden die het journaal niet haalden omdat er te weinig op gebeurt. Soldaten die in straten rondlopen geven de voortdurende dreiging en ontwrichting van de samenleving weer. In andere kunstwerken is het thema vrijheid subtieler aanwezig. Uiteraard heeft het begrip vrijheid voor iedere kunstenaar een andere dimensie. Ik kreeg echter de indruk dat er bij een aantal werken geforceerd is gezocht naar het thema vrijheid.

Ik verliet de tentoonstelling met het gevoel dat ik een grote diversiteit aan kunst heb gezien in vijftig,  door Den Hartog Jager geselecteerde, Nederlandse unieke kunstwerken.

De tentoonstelling is te zien tot en met 12 mei 2019 in museum De Fundatie in Zwolle, meer informatie: www.museumdefundatie.nl

 

2 gedachten over “Vrijheid – De vijftig Nederlandse kunstwerken vanaf 1968”

Reacties zijn gesloten.