ERWIN OLAF: THE LEGACY

Er is dit jaar veel aandacht voor Erwin Olaf in de media. Terecht, hij wordt dit jaar 60 en heeft inmiddels een indrukwekkend  oeuvre opgebouwd. Er is onlangs een overzichtstentoonstelling geweest in het Gemeentemuseum en het Fotomuseum in Den Haag. In eerder gepubliceerde artikelen in mijn blog vind je artikelen over zijn werk, zie hier en over zijn overzichtstentoonstellingen in Den Haag, zie hier. Deze tentoonstellingen zijn door 320.000 bezoekers gezien. Daarmee is deze expositie de best bezochte fototentoonstelling in Nederland ooit.



In het Rijksmuseum in Amsterdam zal vanaf 3 juli a.s. een tentoonstelling te zien zijn waarin twaalf werken van Erwin naast het werk van de Hollandse Meesters zullen worden geplaatst. Daarmee zal een dialoog tot stand komen met de Hollandse Meesters. Olaf is daar enorm trots op. Hij vindt het een enorme eer dat zijn werk een plaats krijgt naast de door hem zo bewonderde stukken van het Rijksmuseum. Een aantal van zijn werken heeft hij aan het museum geschonken en zal voor altijd in de vaste collectie van het Rijksmuseum blijven zodat volgende generaties er kennis mee kunnen maken.

Trots en dankbaarheid zijn kenmerkend voor Erwin Olaf. In de ontroerend mooie documentaire van Michiel van Erp, the Legacy, krijg je een bijzonder beeld van Olaf. Zijn werk wordt niet centraal gesteld maar Olaf zelf. En dat levert een indringend beeld op. Echtheid wint het van ijdelheid. Een fotograaf die tot de beste van de wereld behoort maar die zichzelf zo relativeert is bewonderingswaardig. Bescheidenheid en diepgang is wat hem kenmerkt. Een jeugd waarin hij veelvuldig werd gepest heeft hem gevormd. Woede en onzekerheid resulteerden in de drijfveer om de wereld te veroveren.  

In zijn werk is een tweedeling te zien. In het begin werd de wereld zeker niet perfect afgebeeld maar hard, rauw en confronterend. Later werd zijn werk subtieler. Niets wordt echter mooier gemaakt dan het is. De werkelijkheid is soms te heftig dus schept hij een ogenschijnlijk mooie wereld maar met een onderliggende laag die de kijker aan het denken zet en een gevoel van ongemakkelijkheid geeft.

In de documentaire zien we hem worstelen met de dood van zijn moeder. Hij wil er voor haar zijn maar zijn werk en de verplichtingen moeten doorgaan. Dat dilemma speelt ook een rol als hij bij zijn behandelend arts is. Olaf heeft in zeer ernstige mate longemfyseem.  Hij moet gas terugnemen van zijn arts en denken aan deeltijdpensioen. Voor Olaf is dat moeilijk te realiseren.

Door zijn ziekte ondervindt hij elke dag enorme beperkingen. Daarnaast is er het besef dat zijn kwaliteit van leven in korte tijd sterk zal afnemen. Zijn ziekte, lichamelijke achteruitgang, de dood van zijn moeder tonen de vergankelijkheid van het leven. De wijze waarmee hij omgaat met de vergankelijkheid is niet vanzelfsprekend.  Olaf kan de levensfase waarin hij nu zit goed accepteren.  Afscheid nemen van de jeugd kost hem geen moeite. Hij omarmt de ouderdom en is nu heel gelukkig. 

In de documentaire is te zien dat hij opnieuw een fotoserie maakt met zijn vriend en vroegere minnaar Teun. 33 jaar later dan de eerste serie. Samen met Teun vergelijkt hij de foto’s en zij kunnen op een afstandelijke manier hun lichamelijk verval analyseren. Beiden zijn ziek. Teun is terminaal. Wat hun gesprek zo bijzonder maakt is dat er zoveel berusting is. Beiden hebben het gevoel dat ze uit het leven hebben gehaald wat er inzit en het gevoel van dankbaarheid overheerst.  

Het afscheid nemen van de jeugd wordt ook geaccentueerd in de foto van Palm Springs, American Dream, Self-portrait with Alex. Deze foto is geïnspireerd op het schilderij van David Hockney, the Pool. Aan de rand van het zwembad staat een ouder persoon kijkend naar een jongere man. Het water is een metafoor voor de onoverbrugbaarheid naar de jeugd. Dit werk vertaalt Olaf zijn gevoel van vergankelijkheid, verlegenheid met eigen lichaam en het besef dat je niet meer jong en hip bent.

De documentaire Erwin Olaf, The Legacy werd uitgezonden door NPO2 en is aan te bevelen om te bekijken. Een mooie documentaire over vergankelijkheid en een bijzonder mens.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *